Τετάρτη, 28 Οκτωβρίου 2015

Αφιέρωμα μνήμης στο δικό μας ήρωα της Αλβανίας


Στον Πέτρο Γ. Ζούμπερη που χάθηκε στην Αλβανία πολεμώντας για την πατρίδα. 
Αγνοούμενος για πάντα ... Εφεδρος ανθυπολοχαγός ετών 22 !!!


Είναι η εθνική μας επέτειος της 28ης Οκτωβρίου.
Σήμερα θέλω να σκέφτομαι όλους εκείνους που έπεσαν για την ελευθερία της Ελλάδας αυθόρμητα και γενναία, ψηλά στα βουνά της Αλβανίας.
Θέλω να τους σκεφτώ με αγάπη και με συγκίνηση. Αν δεν το κάνω νοιώθω ότι τους ξεχνάω. Οχι από τον ανισόρροπο πατριωτισμό των πάσης φύσεως φασιστοειδών, αλλά από τον αληθινό σεβασμό που οφείλει κάθε άνθρωπος σε εκείνους που αψήφησαν τα πάντα και δόθηκαν στον εθνικό αγώνα της πατρίδας του.
Εκείνους που ξεκίνησαν να πολεμήσουν σαν να πήγαιναν σε γλέντι, άνθρωποι καθημερινοί, παιδιά της γειτονιάς, φανταράκια που ντύθηκαν στο χακί σε μια παραζάλη ενθουσιασμού που είχε συνεπάρει όλους τους Ελληνες, να πετάξουν τους Ιταλούς του Μουσολίνι στη θάλασσα.
Μόνο αυτό θέλω να σκέφτομαι σήμερα. Μόνο αυτό πρέπει όλοι μας να θυμόμαστε και να δείχνουμε σε όλο τον κόσμο ότι εμείς μπορούμε να πολεμάμε και να βγαίνουμε νικητές. Μνημόσυνο στη μνήμη των ανθρώπων που έπεσαν στα χιόνια της Αλβανίας αλλά δεν φοβήθηκαν και δεν έκαναν πίσω ούτε με τα κρυοπαγήματα, ούτε με τα λιγοστά τους όπλα. Αυτούς που έκαναν το θαύμα του 40.
Κάθε σπίτι έχει να πει μια ιστορία για την 28η Οκτωβρίου 1940. Εβδομήντα πέντε χρόνια πέρασαν, δεν πέρασαν δα και αιώνες. Ας θυμηθούμε κι ας μιλήσουμε για όσα ο καθένας μας ξέρει. Το οφείλουμε στη μνήμη των ανθρώπων μας που χάθηκαν, που ακρωτηριάστηκαν, που πολέμησαν για μας.  
Εγώ θέλω να μιλήσω σήμερα για τον Πέτρο. Τον Πέτρο Ζούμπερη, 22 ετών, φοιτητή της Νομικής που έφυγε σαν σήμερα να πολεμήσει στην Αλβανία.
Τον Πέτρο που δεν ξεχάσαμε ποτέ.
Τον Πετρή μας, που ο πατέρας μου, τους τελευταίους μήνες της ζωής του, εκείνον μνημόνευε συχνά πυκνά... παράξενα..
Η μάνα του Πέτρου, έμεινε χήρα στα 27 της χρόνια με το μονάκριβο παιδί της μόλις 4 ετών κι ένα χρέος στο κεφάλι της 90.000 δραχμές, υπέρογκο ποσό τότε, από το σπίτι της στα Ανω Πετράλωνα, δίπλα στους Τρεις Ιεράρχες, που έμεινε μισοτελειωμένο όταν χάθηκε πρόωρα ο άντρας της. Για να τα βγάλει πέρα αγωνίστηκε σκληρά. Πάλεψε μάνα και πατέρας μαζί να μη λείψει τίποτα από το παιδί της. Και τα κατάφερε παλλικαρίσια.
Ο Πέτρος την δικαίωνε κάθε στιγμή για τον αγώνα της. Ενα ήσυχο, μελετηρό παιδί που αρίστευε στο σχολείο και μπήκε με υποτροφία στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ολη η γειτονιά καμάρωνε τον Πέτρο, το γελαστό παιδί της κυρίας Αγγελικής. Τα όμορφα καλοκαιρινά βραδάκια τα κορίτσια καθόντουσαν στις γύρω αυλές κι ακούγανε την κιθάρα του Πέτρου από δίπλα. Κάποιες γειτόνισσες είχανε αρχίσει κιόλας και στέλνανε προξενειά γιατί ο Πέτρος ήταν κι όμορφο παιδί, θα γινόταν και δικηγόρος, συνηθιζότανε τότε έτσι...
Η μάνα του τον σταύρωνε κρυφά κι έφτιαχνε ιστορίες με το νου της, να τελειώσει ο Πέτρος τις σπουδές και το στρατιωτικό, να γίνει δικηγόρος, να βρεθεί ένα καλό κορίτσι να μπει στο σπίτι να της δώσει κι αυτηνής χαρά, να κάνουνε παιδιά, ίσως να πιάσουνε και τ' όνομά της.
Κι όλο βούρκωνε που τα σκεφτόταν κι έλεγε "ας έχει καλή τύχη το παιδί μου" κι έπαιρνε η όψη της όλη τη γλύκα της Παναγίας που κοιτάει το Χριστό. Κι όλο έπλεκε "κοπανέλι" λευκά κεντήματα, πανωσέντονα με το μονόγραμμα ΠΖ του γιού της κι όλο κεντούσε τραπεζομάντηλα και τα "κοφτά" της τα ζηλεύανε οι γειτόνισσες που της λέγανε "προίκα φτιάχνεις στο γιο κυρία Αγγελική; Οι νύφες τα φτιάχνουνε αυτά όχι οι γαμπροί". Κι εκείνη χαμογελούσε κι έλεγε "εμένα η νύφη μου θα τα βρει όλα έτοιμα, κι ας είναι μια φτωχούλα. Καλή κοπέλλα θέλω, μόνο ν' αγαπάει τον Πέτρο μου γιατί μεγάλωσε ορφανό το παιδί μου". 
Εκείνο το καλοκαίρι του 1940 φαίνεται πώς ο Πέτρος κάποιο κορίτσι της γειτονιάς είχε αγαπήσει γιατί κάθε μέρα η μάνα του έβλεπε απ' τις γαρδένιες της να λείπουνε λουλούδια. Κι όσο λιγόστευαν οι γαρδένιες στις γλάστρες της η κυρία Αγγελική τόσο μεγάλωνε η χαρά της. Σταύρωνε τα χέρια στην ποδιά της κι έλεγε "δόξα σοι ο Θεός, μια καλή κοπέλλα να μου φέρει" κι έπλεκε μέσα στο μυαλό της ζιπουνάκια για τα μωρά που θα έρχονταν κάποια μέρα. Κι απ' το καμάρι της όλο και τα σιγόλεγε με τον Κίτσο το καναρίνι της που κρατούσε όλα τα μυστικά της μάνας.
Δεν τον ρώτησε τίποτα. Περίμενε το γιό της να της πει. Κι εκείνος που όλα της τάλεγε, ένοιωθε ξαφνικά μια ντροπή, ένα κόμπο στο λαιμό κι όλο το ανέβαλλε να της πει ότι αγαπάει τη Φανούλα του κυρ Γιάννη του Μπασιάκου που μένανε δυο σπίτια πιο κάτω, χρυσοί άνθρωποι, χρόνια γείτονες. Τη Φανούλα, με την ξανθιά αλογοουρά, που εκείνη τη χρονιά είχε μπει στην Παιδαγωγική Ακαδημία, να γίνει δασκάλα.  
Με τα πρωτοβρόχια του Σεπτέμβρη ο Πέτρος μίλησε στη μάνα του για τη Φανούλα που τον αγαπούσε κι εκείνη και του 'γραφε τόσο ωραία γράμματα σε σιέλ μυρωδάτο χαρτί. Ανοιξε η μάνα την  αγκαλιά της στο μοναχογιό της, τον κράτησε σφιχτά ώρα πολλή και κλάψανε κι οι δυο από χαρά. Ολη τη νύχτα στη σάλα μάνα και γιός κάνανε σχέδια πώς να ζητήσουνε την κοπέλλα απ' τους δικούς της και τους βρήκε το ξημέρωμα. Η κυρία Αγγελική έβγαλε κιόλας το δαχτυλίδι των αρραβώνων της απ' το κουτάκι, να το χαρίσει ο γιός της στη νύφη όταν θα δίνανε λόγο και του το δωσε με την ευχή της.
Σε λίγες μέρες  ο Πέτρος ξεκινούσε τα μαθήματά του στο Πανεπιστήμιο και η μάνα του όπως κάθε χρόνο έφυγε για το χωριό της να βρει εργάτες για τις ελιές και να φέρει τις προμήθειες του χειμώνα στο σπίτι της. Φεύγοντας φίλησε το γιό της και του υποσχέθηκε πως άμα γυρίσει απ' το χωριό θα πάνε να ζητήσουνε την Φανούλα.
Ξημέρωσε η 28η Οκτωβρίου 1940. Ο πόλεμος με την Ιταλία κηρύχτηκε κι ο Πέτρος αποφάσισε να πάει να πολεμήσει. Βρε τι του είπανε, τι του κάνανε, ότι είναι φοιτητής και μπορεί να μην πάει, τίποτ' αυτός. Ηθελε να πάει στο Μέτωπο να πολεμήσει για την Ελλάδα. 
Ντύθηκε το χακί κι η μάνα του, ακόμα στο χωριό, δεν τον είδε. Πού να σκεφτεί ότι ο μοναχογιός της θα φύγει για το Μέτωπο. Εκείνη τον ήξερε για φοιτητή κι ήτανε ξενοιασμένη, όσο νάναι.
Μόνο η Φανούλα τον είδε κι εκείνος της έβαλε στο χέρι το δαχτυλίδι της μάνας του λέγοντας "θα γυρίσω για σένα".
Η μάνα του δεν τον είδε, Δεν τον φίλησε, δεν τον σταύρωσε όπως κάθε φορά που έβγαινε απ' την πόρτα του σπιτιού. Ούτε του ευχήθηκε "στο καλό και με τη νίκη".
Μόνο η Φανούλα έτρεξε μαζί του στο σταθμό και δεν την ένοιαζε πού την έβλεπαν οι γείτονες να κλαίει που έφευγε ο Πέτρος έφεδρος ανθυπολοχαγός.

Πέτρος Ζούμπερης αριστερά - Γεώργιος Μούτσος, ο πατέρας μου δεξιά

Ο Πέτρος ο Ζούμπερης, φοτητής της Νομικής στα 22 του χρόνια, έφυγε για το Μέτωπο και δεν γύρισε ποτέ. Δεν καταγράφηκε ποτέ στους 7.948 νεκρούς του Αλβανικού Μετώπου και δεν βρέθηκε ποτέ. Ο τελευταίος άνθρωπος που τον είδε, ένας συμπολεμιστής και γείτονάς του απ' το Θησείο ανέφερε ότι τον συνάντησε τραυματισμένο στο χέρι να πηγαίνει στο νοσοκομείο Ιωαννίνων, καβάλα σ' ένα στρατιωτικό μουλάρι.
Η μάνα του τρελλή από πόνο, έκανε ανάστα ο Θεός το Υπουργείο Στρατιωτικών κι όλο τον κόσμο να μάθει αλλά δεν έμαθε ποτέ τίποτα. Το πιθανότερο, της είπαν, να έχει σκοτωθεί στο βομβαρδισμό του νοσοκομείου Ιωαννίνων, αφού πήγαινε εκεί. Αλλά και στα αρχεία του νοσοκομείου δεν βρέθηκε το όνομά του, ίσως δεν καταγράφηκε ή κάηκαν τα αρχεία. 
Εκείνη δεν δέχτηκε ποτέ ότι ο γιός της σκοτώθηκε. Αφού δεν βρέθηκε πουθενά σκοτωμένος η καρδιά της αρνιόταν να δεχτεί το χαμό του. Καμμιά μάνα δεν το δέχεται αυτό.
Της βγάλανε μια μικρή σύνταξη μετά από έρευνες του Υπουργείου Στρατιωτικών αλλά δεν την δέχτηκε. Εκείνες τις περίεργες έρευνες που κάνανε τότε και χτυπούσανε τις πόρτες του κόσμου μεσάνυχτα και ξημερώματα, να τους βρούνε δήθεν μέσα στα σπίτια γιατί κάποιοι κρύβανε τα παιδιά τους, να κονομάνε τις συνταξούλες...
Την είχαν τρελλάνει τη χαροκαμένη μάνα. Εφόδους κάνανε τη νύχτα και πότε χτυπούσαν το παράθυρο απ' την οδό Αιολέων φωνάζοντας τον Πέτρο και πότε τ' άλλο παράθυρο απ' τη Θερυκλειδών πάλι φωνάζοντας "Πέτρο είσαι μέσα;"
Δεν άντεξε άλλο η δύστυχη και πήγε μόνη της μια μέρα σαν τρελλή στο Υπουργείο Στρατιωτικών κι έκανε ανάστα ο Θεός το γραφείο του συνταγματάρχη που ήτανε υπεύθυνος γι' αυτές τις συντάξεις θυμάτων πολέμου. "Αν είχα εγώ το γιό μου βρε αντίχριστε θα τον έκρυβα;" Κι ο συνταγματάρχης  την πήρε απ' το χέρι, της έδωσε καρέκλα να κάτσει κι έδωσε διαταγή να μην την ενοχλήσει κανείς ποτέ. 
Τα ψυχοσάββατα δεν έγραφε ποτέ "Υπέρ Αναπαύσεως" Πέτρου....Εγραφε πάντα "Υπέρ Υγείας", όπως τότε που τον είχε κοντά της. Σαράντα ολόκληρα χρόνια, έζησε η μάνα του ύστερα από κείνον και μέχρι το 1980 που πέθανε σε βαθύ γήρας ποτέ δεν τον μνημόνευσε μεταξύ των νεκρών. Προσευχόταν για την υγεία του όπου ήταν γιατί ήταν σίγουρη ότι το βλαστάρι της κάπου ζούσε.....
Η κυρία Αγγελική δεν παραδόθηκε όμως στον αβάσταχτο πόνο της. Πήρε στο σπίτι της και μεγάλωσε το Γιώργο και τον Τάσο, τον γιό της αδελφής της και τον γιο του αδελφού της. Τελειώνανε το δημοτικό όταν τα πήρε, τα καλομεγάλωσε, τα σπούδασε, τα πάντρεψε και δεν έπαψε στιγμή να είναι Μάνα αληθινή γι' αυτά τα δυό αγόρια που της ανταπέδωσαν την προσφορά της με λατρεία μέχρι την τελευταία της στιγμή. Τις νύχτες μόνο στο κρεββάτι της έκλαιγε για τον Πέτρο κι έλεγε "ας είναι καλά εκεί που είναι".  
Η Φανούλα έγινε μια όμορφη δασκάλα. Δεν παντρεύτηκε ποτέ. Δεν έβγαλε ποτέ από το χέρι της το δαχτυλίδι του Πέτρου μέχρι που πέθανε, από μια παραξενιά της μοίρας, ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου το 2002.  Δεκατρία χρόνια πριν,  σαν σήμερα. 
Η κυρία Αγγελική Ζούμπερη ήταν η γιαγιά μου η Αγγελική. Αδελφή της γιαγιάς μου. Εμενε πάντα σ' εκείνο το όμορφο σπίτι στα Ανω Πετράλωνα, Αιολέων και Θερυκλειδών, σε δυό δρόμους, με την αυλή γεμάτη γιασεμιά, γιούλια, γαρυφαλιές και γαρδένιες κι ένα καναρίνι που πάντα έμενε το ίδιο. Ηταν η τρίτη μου γιαγιά κι ένοιωθα πολύ περήφανη, που εγώ είχα τρεις γιαγιάδες ενώ, τα άλλα παιδιά είχαν δύο.
Για μένα ήταν πιο γιαγιά μου αυτή από τις άλλες δύο, γιατί ένοιωθα πώς είχαμε διαλέξει η μια την άλλη να γίνουμε γιαγιά και εγγονή και είμαστε αχώριστες ακόμα και στα παιχνίδια. Δεν είπαμε ποτέ τίποτα για τον Πέτρο. Ηξερα ότι αυτό το όμορφο παιδί στις φωτογραφίες έφυγε ένα πρωί για τον πόλεμο και δεν γύρισε ποτέ. Η κιθάρα του έμενε πάντα στην ίδια θέση στη σάλα, τα βιβλία του στο γραφειάκι σαν θα γύριζε απ' το πανεπιστήμιο να μελετήσει. Στο γραφειάκι του Πέτρου με έβαζε η γιαγιά μου η Αγγελική να ζωγραφίζω. Ημασταν πάντα όλοι μαζί, σαν να ήταν να γυρίσει ο Πέτρος το βράδυ. 
Οταν τρύπωνα στο πάντα λευκοστρωμένο κρεββάτι της μου άρεσε να χαϊδεύω τη δαντέλα στο σεντόνι και τη ρωτούσα τι είναι αυτό το σχεδιάκι ΠΖ που έκανε εκεί στη γωνία μου έλεγε πάντα μ' ένα γλυκόπικρο χαμόγελο "είναι η καρδούλα του Πέτρου". Τίποτ' άλλο ποτέ.
Λίγο πριν φύγει το 1980, μου έδωσε με τα χέρια της το βαφτιστικό σταυρό του μοναχογιού της και μου είπε : "Να τον έχεις εσύ και να θυμάσαι τον Πετρή μας"
Μόνο την 28η Οκτωβρίου δεν την έβρισκες ποτέ στο σπίτι της τη γιαγιά μου την Αγγελική.
Ηθελε να περνάει την ημέρα αυτή με το δικό της τρόπο. Να πηγαίνει μόνη της το πρωί απαραιτήτως στην παρέλαση στο Σύνταγμα και μετά να χάνεται....για να ξαναγυρίσει στην κανονική της ζωή την άλλη μέρα το πρωί. 
Αργότερα, μετά που πέθανε, έμαθα ότι περνούσε πάντα την ημέρα αυτή με τη Φανούλα.
Τη Φανούλα που έμεινε για πάντα πιστή στον δικό της "Χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας" που δεν γράφτηκε ποτέ σε κανένα Ηρώον.
Μόνο στην καρδιά των δικών του ανθρώπων !!!



Οδυσσέας Ελύτης "Ασμα ηρωϊκό και πένθιμο για τον χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας"
.................
Γιατί, ρωτάει ο αϊτός, πού ’ναι το παλικάρι;
Κι όλα τ’ αϊτόπουλ’ απορούν πού ’ναι το παλικάρι!
Γιατί, ρωτάει στενάζοντας η μάνα, πού ’ναι ο γιος μου;
Κι όλες οι μάνες απορούν πού να ’ναι το παιδί!
Γιατί, ρωτάει ο σύντροφος, πού να ’ναι ο αδερφός μου;
Κι όλοι του οι σύντροφοι απορούν πού να ’ναι ο πιο μικρός!
Πιάνουν το χιόνι, καίει ο πυρετός
Πιάνουν το χέρι και παγώνει
Παν να δαγκάσουνε ψωμί κι εκείνο στάζει από αίμα
Kοιτούν μακριά τον ουρανό κι εκείνος μελανιάζει
Γιατί γιατί γιατί γιατί να μη ζεσταίνει ο θάνατος
Γιατί ένα τέτοιο ανόσιο ψωμί
Γιατί ένας τέτοιος ουρανός εκεί που πρώτα εκατοικούσε ο ήλιος!
 
Ήταν ωραίο παιδί. Την πρώτη μέρα που γεννήθηκε
Σκύψανε τα βουνά της Θράκης να φανεί
Στους ώμους της στεριάς το στάρι που αναγάλλιαζε·
Σκύψανε τα βουνά της Θράκης και το φτύσανε
Mια στο κεφάλι, μια στον κόρφο, μια μέσα στο κλάμα του·
Bγήκαν Ρωμιοί με μπράτσα φοβερά
Kαι το σηκώσαν στου βοριά τα σπάργανα...
Ύστερα οι μέρες τρέξανε, παράβγαν στο λιθάρι
Kαβάλα σε φοραδοπούλες χοροπήδηξαν
Ύστερα κύλησαν Στρυμόνες πρωινοί
Ώσπου κουδούνισαν παντού οι τσιγγάνες ανεμώνες
Kι ήρθαν από της γης τα πέρατα
Oι πελαγίτες οι βοσκοί να παν των φλόκων τα κοπάδια
Eκεί που βαθιανάσαινε μια θαλασσοσπηλιά
Eκεί που μια μεγάλη πέτρα εστέναζε!
 
Ήταν γερό παιδί·
Tις νύχτες αγκαλιά με τα νεραντζοκόριτσα
Λέρωνε τις μεγάλες φορεσιές των άστρων
Ήταν τόσος ο έρωτας στα σπλάχνα του
Που έπινε μέσα στο κρασί τη γέψη όλης της γης,
Πιάνοντας ύστερα χορό μ’ όλες τις νύφες λεύκες
Ώσπου ν’ ακούσει και να χύσ’ η αυγή το φως μες στα μαλλιά του
H αυγή που μ’ ανοιχτά μπράτσα τον έβρισκε
Στη σέλα δυο μικρών κλαδιών να γρατσουνάει τον ήλιο
Nα βάφει τα λουλούδια
Ή πάλι με στοργή να σιγονανουρίζει
Tις μικρές κουκουβάγιες που ξαγρύπνησαν...
Α τι θυμάρι δυνατό η ανασαιμιά του
Τι χάρτης περηφάνιας το γυμνό του στήθος
Όπου ξεσπούσαν λευτεριά και θάλασσα...
 
Ήταν γενναίο παιδί.
Με τα θαμπόχρυσα κουμπιά και το πιστόλι του
Mε τον αέρα του άντρα στην περπατηξιά
Kαι με το κράνος του, γυαλιστερό σημάδι
(Φτάσανε τόσο εύκολα μες στο μυαλό
Που δεν εγνώρισε κακό ποτέ του)
Mε τους στρατιώτες του ζερβά δεξιά
Kαι την εκδίκηση της αδικίας μπροστά του
―Φωτιά στην άνομη φωτιά!―
Με το αίμα πάνω από τα φρύδια
Tα βουνά της Αλβανίας βροντήξανε
Ύστερα λιώσαν χιόνι να ξεπλύνουν
Tο κορμί του, σιωπηλό ναυάγιο της αυγής
Kαι το στόμα του, μικρό πουλί ακελάηδιστο
Kαι τα χέρια του, ανοιχτές πλατείες της ερημίας
Βρόντηξαν τα βουνά της Αλβανίας
Δεν έκλαψαν
Γιατί να κλάψουν
Ήταν γενναίο παιδί!
............. 

  

Τρίτη, 13 Οκτωβρίου 2015

Η ντοπιολαλιά της Κύμης και της Καρύστου


Για την καλύτερη κατανόηση όσων αναλύονται παρακάτω θα πρέπει να πούμε εισαγωγικά ότι σύμφωνα με τον μεγάλο γλωσσολόγο Γ. Χατζηδάκι (1848-1941), τον θεμελιωτή της επιστήμης της γλωσσολογίας στην Ελλάδα, τα ιδιώματα της νεοελληνικής γλώσσας διακρίνονται σε βόρεια και νότια. Τα βόρεια μιλιούνται πάνω από τη νοητή γραμμή που σχηματίζει ο Κορινθιακός κόλπος με τη Μικρά Ασία. Τα νότια ιδιώματα μιλιούνται από την ίδια γραμμή και κάτω μέχρι την Κύπρο.
Χαρακτηριστικά των βόρειων ιδιωμάτων είναι : 1)η αποβολή των άτονων φωνημάτων "ι" και "ου": γρουν' <γουρούνι, τς μάνα τς <της μάνας της, και 2)την τροπή των άτονων φωνημάτων "ε" και "ο" σε "ι" και "ου" αντίστοιχα : τόπους <τόπος, έρχιτι <έρχεται.
Τα νότια όμως ιδιώματα έχουν συντηρητικό φωνηεντισμό. Υπάρχει ακόμα και μια τρίτη κατηγορία, τα ημιβόρεια ιδιώματα, ιδιώματα δηλαδή που, ενώ βρίσκονται στην περιοχή των βόρειων ιδιωμάτων, δεν παρουσιάζουν ένα από τα βασικά στοιχεία του βόρειου φωνηεντισμού, την αποβολή των άτονων "ι" και "ου" ή την τροπή των άτονων "ε" και "ο" σε "ι" και "ου".

Οπως έχουν καταγραφεί από τον Ευβοέα γλωσσολόγο Σταμ. Καρατζά στις αρχές της δεκαετίας του εξήντα (1961) και αναφέρονται στο Αρχείο των Ευβοϊκών Μελετών (τόμος Η) από την Κύμη μέχρι το Αυλωνάρι μιλιούνται νότια ιδιώματα με τα εξής χαρακτηριστικά :
1) Εκφορά του "ω" ως "ου" : γράφου αντί γράφω.
2) Εκφορά των "υ" και "οι" ως "ου" : ξουλιάζου (ξυλιάζω), τσουλιά (κοιλιά)
3) Διατήρηση των ασυνήζιτων καταλήξεων -ία, -έα, : σπορία (σποριά- σπορά), χρονέα (χρονιά).
4) Διατήρηση της προφοράς των αρχαίων διπλών συμφώνων : άλ-λος, άμ-μος.
5) Τσιτακισμός (τροπή του "κ" σε "τσ" μπροστά από τα φωνήματα "ι" και "ε" : τσείνος (εκείνος), τσερί (κερί) και στον συμπλεκτικό σύνδεσμο και (τσε).
Σύμφωνα με τον καθηγητή Γεώργιο Μπαμπινιώτη, όπως αναφέρει στην Συνοπτική Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, η προφορά των "υ" και "οι" ως "ου" που ίσχυε από τον 2ο ή 3ο αιώνα μ. Χ. μέχρι τον 10ο αιώνα, ενώ εξελίχθηκε σε "ι" στον 10ο αιώνα σε ορισμένες διαλέκτους διατηρήθηκε όπως το παλιό αθηναϊκό ιδίωμα, ιδιώματα των Μεγάρων, Αίγινας και Κύμης.
Το ίδιο συνέβη και με τις ασυνίζητες καταλήξεις, που διατηρήθηκαν στο ιδίωμα της Κύμης και αλλού.
Το 1958, ο Απόστολος Αλεξανδρής (Αρχείο Ευβοϊκών Μελετών τ. Ε) στο άρθρο του με τίτλο "Το Γλωσσικόν Ιδίωμα της Κύμης και των περιχώρων¨" αναφέρει ότι στα παραπάνω προστίθενται και μερικά ακόμα χαρακτηριστικά :
1) ο φθόγγος "α" δεν αλλοιώνεται, ούτε εκπίπτει ποτέ.
2) Ο φθόγγος "ε" στην αρχή της λέξης, εάν είναι άτονος εκπίπτει : 'ξαργού < εξαργού, 'ξέλασε <εξέλασε.
3) Διατηρείται η κατάληξη -έα των ονομάτων των αρχαίων φυτών : αμυγδαλέα κ.α
4) Ο φθόγγος -ι εάν είναι άτονος, παθαίνει αφαίρεση, έκθλιψη, συγκοπή κ.α. : 'μεροδούλι <ημεροδούλι, 'λιοπύρι <ηλιοπύρι, 'κόνισμα <εικόνισμα, στάρι <σιτάρι.
Τριάντα χρόνια αργότερα, το 1988, ο Δημήτριος Σέττας στο έργο του "Εύβοια, Λαϊκός Πολιτισμός" (τ. Γ' Η Κύμη), συμπληρώνει στα παραπάνω και τα εξής :
1) Το αρνητικό μόριο "δεν" μετατρέπεται σε "ε" ή "εν".
2) Τα ρήματα σε -εύω, -αύω μετατρέπονται σε -βγω : ράβγω, δουλεύγω
3) Ο ενεργητικός αόριστος α' των ρημάτων λήγει σε -κα : παρατήκαν αντί παρατήσαν
4) Τα θηλυκά διατηρούν την ασυνήζιτη κατάληξη -ία : μερία (μεριά)
5) Τα ουδέτερα στον πληθυντικό διατηρούν επίσης την ασυνήζιτη κατάληξη -ία : κουπία, παιδία.
6) Γίνεται ευρεία χρήση των επιρημμάτων άντα (ορίστε), ήντα (τι), γιάντα (γιατί)
7) Τον τσιτακισμό τον αποδίδει στους Κρητικούς εποικιστές της Κύμης κατά τον 18ο αιώνα.

Στην Οχτωνιά παρουσιάζονται φαινόμενα βόρειου φωνηεντισμού. Χαρακτηριστικά των βόρειων ιδιωμάτων είναι :
1) η πτώση του άτονου "ου" και "ι" : κουτάβι >κτάβ, δουλειά >δλιά, άνθρωποι >ανθρώπ κ.α.
2) η τροπή των ατόνων "ο", "ω" και "ε", "αι" σε "ου" και "ι" αντίστοιχα : κορίτσι >κουρίτσ, φωνάζω >φουνάζου, εγώ >ιγώ,  παιδί >πιδί

Νυφική φορεσιά της Κύμης του 18ου αιώνα

Συγγενικά με το κουμιώτικο είναι το αλιβεριώτικο και το καρυστινό ιδίωμα. Οι ντοπιολαλιές αυτές (κουμιώτικη, καρυστινή, αλιβεριώτικη) μοιάζουν με τα παλιά αθηναϊκά ιδιώματα.
Ο Γεώργιος Χατζηδάκις, στο έργο του "Σύντομος Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσης" (εκδ. Σιδέρη Αθήναι 1915), στις 6 νεοελληνικές διαλεκτικές ομάδες εντάσσει και το κουμιώτικο ιδίωμα που το συνδέει ως συγγενές με τα ιδιώματα των Μεγάρων, της Αίγινας, των Αθηνών (προ του Αγώνος) και της Μάνης.
Ο Γ. Σακκάς στο έργο του "Γύρω από την Κάρυστο και τα περίχωρά της" αναφέρει για το ιδίωμα της Καρύστου, παρά την πληθώρα των κατακτητών δεν δημιούργηθηκε γλωσσικός κυκεώνας, αλλά αντίθετα η διάλεκτος διατήρησε την καθαρότητα και την ελληνικότητά της. Περιέχει μερικές μόνο λέξεις λατινικές, αρβανίτικες και τούρκικες ενδεικτικές της ιστορικής της πορείας.
Ως προς την ταξινόμηση πρόκειται για διάλεκτο συγγενή προς το κουμιώτικο ιδίωμα αλλά δεν ακολουθεί τον βόρειο τύπο ιδιωμάτων απολύτως και οι φθόγγοι της είναι πολύ πιο καθαροί χωρίς τις μετατροπές των ατόνων, χωρίς εκθλίψεις και τα λοιπά συγκοπτόμενα ή εκπίπτοντα που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Το τοπωνύμιο Στύρα που προφέρεται ως Στούρα δείχνει την ενδεικτική συγγένεια προς το κουμιώτικο ιδίωμα.
Οι Καρυστινοί τρώνε κυρίως τα αρχικά γράμματα και όχι τα τελικά π.χ. οδηγός >δηγός, Δυσσέας >Οδυσσέας, μποδάω αντί εμποδάω (εμποδίζω), Λένη αντί Ελένη κλπ. ή προσθέτουν ένα φωνήεν στην αρχή της λέξης : ασκάλα αντί σκάλα, αστάχυ αντί στάχυ, ή βάζουν ένα τελικό σίγμα σε διάφορες λέξεις όπως χούμας αντί χώμα, γάλας αντί γάλα κλπ.
Συναντάμε μερικές φορές την μετατροπή του υγρού ρ σε επίσης υγρό λ : Παραθύρι >παλεθούρι, περιστέρι >πελιστέρι αλλά οι τύποι αυτοί συνδέονται και με τα αρβανίτικα.

Σε περίπου 60 χωριά της νότιας Καρυστίας υπερισχύει το αρβανίτικο ιδίωμα για το οποίο θα μιλήσουμε σε άλλη ευκαιρία αναλυτικά, καθώς και για τα ιδιαίτερα γλωσσικά στοιχεία του Καβοντόρου.



Βιβλιογραφία :
Ε. Γλυκός : Λαογραφικός Πολιτισμός Καρυστίας
Γεώργιος Μπαμπινιώτης : Ιστορία Ελληνικής Γλώσσας
Σταμ. Καρατζάς : Α.Ε.Μ. τ. Η'